«ملا احمد نراقى»، فرزند مرحوم «حاج ملا مهدى نراقى»، در سال 1185 هجرى قمرى مطابق با 1150 شمسى در نراقمتولد شد.او از فحول علماى دین، و اکابر مجتهدین شیعه مى‏باشد، که در علم فقه، اصول، حدیث، رجال، نجوم، ریاضى، معقول و منقول، ادبیات و شعر تبحّر داشته و علاوه بر علوم متداول عقلى و نقلى در بسیارى از علوم دیگر مهارتى بسزا داشته ملا احمد نراقى فردى زاهد، متقى، و در اوصاف حمیده و اخلاق فاضله زبانزد خاص و عام بوده و در فخر و فضل او همین بس که استاد خاتم الفقها مرحوم «شیخ مرتضى انصارى»- اعلى الله مقامه الشریف- بوده است.

او دریایى موّاج، بحرى متلاطم، استادى ماهر، استوانه اکابر، ادیبى شاعر، و فقیهى برازنده، از بزرگان دین و عظماى مجتهدین به شمار مى‏آمد. از دانش پر، و از کودکى صدفى مملو از در بود.

نراقى مجتهدى جامع بود و از اکثر علوم، بویژه اصول، فقه، ریاضى و نجوم بهره کامل‏و کافى داشت

مرحوم نراقى از علماى طراز اول قرن سیزده هجرى و سر آمد آنان بوده، و در عین داشتن ریاست و شهرت، در توجه به احوال اشخاص ناتوان و بى‏بضاعت بسیار کوشا بوده و با شفقت و ملاطفت همواره ملجأ مراجعات بوده.

تلاش بى‏وقفه او در تحصیل علم و کمالات، و اخلاق وارسته او در ارشاد و هدایت، و اهتمام او به نگهدارى از طلاب و اداره زندگى آنها نقشى بسزا در پیشرفت مذهب داشته.

آثار گرانبهاى علمى او در زمینه‏هاى گوناگون، نشانه جامعیت اوست. و ویژگى دیگر او در پدیدآوردن این اثرهاى ارزنده، پیروى و متابعت او از پدرش مى‏باشد، زیرا با تلاش او تصانیف پدرش به دنیاى علمى معرفى شد.

پدرش مرحوم ملا مهدى نراقى در فقه کتاب «معتمد الشیعه» را تألیف نمود و او کتاب «مستند الشیعه» را. پدر کتاب «مشکلات العلوم» را در فنون مختلف به رشته تحریر در آورد، و پسر کتاب «خزائن» را در تکمیل آن. پدر در علم اخلاق کتاب شریف «جامع السعادات» را بنگاشت، و پسر کتاب «معراج السعادة» را. او همچنین بسیارى از آثار مرحوم پدر را شرح نموده و بدین وسیله همواره نام و یاد او را در خاطره‏ها زنده نگه داشت، و به ادعاى بسیارى باعث شهرت پدر گردید.

تألیفات مرحوم نراقى، هم در زمان خودش و هم پس از او مورد عنایت و مراجعه علما بوده، به طورى که فقیه بزرگ شیعه مرحوم «سید کاظم یزدى» صاحب «عروه»- رضوان الله تعالى علیه- همیشه سه کتاب مهم فقهى در نزدش عزیز و مورد مراجعه بوده که یکى از آنها مستند مرحوم نراقى است مرحوم نراقى از روحى لطیف و ذوقى سرشار برخوردار بوده، و اشعار عرفانى و اخلاقى بسیارى سروده که حاوى مضامین توحیدى است و در دو دیوان به نام او جمع‏آورى شده.

پدر مرحوم نراقى:

پدر او «حاج ملا مهدى بن أبی ذر نراقى» معروف به «محقق نراقى» است، که در سال 1209 هجرى وفات یافته و در نجف اشرف مدفون است.

او از اکابر علماى شیعه، مجتهد، حکیم، عارف، ریاضى‏دان و در جامعیت و احاطه و تخصص در علوم نقلى و عقلى کم نظیر است.

اساتید مرحوم نراقى:

مرحوم ملا احمد نراقى تحصیلات خود را ابتدا نزد پدر بزرگوارش در کاشان شروع نمود، و پس از مدتى تلمّذ و بهره‏جویى از محضر درس پدر، با فراست ذهن و ذکاوت خدادادى به مرتبتى نائل شد که خود، حوزه درس برقرار کرد. او ابتدا دروس سطح مثل «معالم» و «مطوّل» را تدریس مى‏نموده و طلاب علوم دینى را جمع و با ایشان به مذاکره و مباحثه مى‏پرداخته که این طریق تأثیرى بسزا در پیشرفت علمى او داشته. تا اینکه همراه پدر، سفرى به عتبات عالیات رفته و با پدر خود به درس «آقا محمد باقر وحید بهبهانى» حاضر شده و مدتى بهره جسته

در سال 1212 بار دیگر به عراق رفته و در شهر مقدس نجف مدتى نزد «سید بحر العلوم» و سپس در محضر «شیخ جعفر نجفى کاشف الغطا» و در کربلا نزد «میرزا محمد مهدى موسوى شهرستانى» و «آقا سید على طباطبایى» (صاحب ریاض) تلمّذ نموده و یکى از اجلّه علما و مشاهیر فقها گردیده و به نراق مراجعت نموده است.

و پس از فوت پدرش در سال 1209 هجرى مرجعیت عامه به او منتقل شده و مورد توجه عموم قرار گرفته و رئیس على الاطلاق گردیده است.

مشایخ روایتى او:

مرحوم نراقى از جماعتى از علماء و بزرگان- رضوان الله تعالى علیهم- روایت مى‏نماید از جمله:

1-والد ماجدش مرحوم ملاّ مهدى بن أبی ذر نراقى

 2- علامه سید مهدى بحر العلوم.

3- میرزا محمد مهدى موسوى شهرستانى‏

4- شیخ جعفر نجفى کاشف الغطا.

5- سید على طباطبایى (صاحب ریاض).

او به واسطه پدرش از «شیخ یوسف بحرانى»، از «ملا رفیع گیلانى»، از «ملا محمد باقر مجلسى» روایت مى‏نماید.

شاگردان او:

عده‏اى از مفاخر و بزرگان از حوزه درس مرحوم ملا احمد نراقى استفاده کرده‏اند از جمله:

1- خاتم الفقها مرحوم حاج شیخ مرتضى انصارى.

2- مرحوم آقا محمد باقر هزار جریبى.

3- مرحوم ملا محمد على آرانى کاشانى.

4- حاج سید محمد شفیع جاپلقى.

و بسیارى از اجلاّى وقت از تلامذه او بوده و از وى اجازه روایت داشته‏اند.

تألیفات مرحوم نراقى:

آثار بسیارى از مرحوم ملا احمد نراقى به یادگار مانده که قسمت عمده آنها بارها چاپ و مورد استفاده همگان قرار گرفته.

تصنیفات و تألیفات مرحوم نراقى در مصادر مختلف تا قریب 26 عنوان معرفى شده‏

که ذیلا اسامى آنها درج مى‏شود:

1- اجتماع الامر و النهى.

2- اساس الاحکام فی تنقیح عمد مسائل الأصول بالاحکام (شرح شرایع الاسلام مرحوم محقق).

3- اسرار الحج

4- حجیة المظنة.

5- الخزائن: مجموعه‏اى است علمى و ادبى، داراى مطالبى مهم در زمینه‏هاى: فقه، تفسیر، حدیث، تایخ، لغت، نجوم، هیئت، ریاضى، عرفان، طب، و علوم غریبه: اعداد، جفر، صنعت، کیمیا و همچنین حاوى اشعار و غزلیات لطیف و ادبى و حکایت شیرین و خواندنى.

این کتاب به زبان فارسى به منزله تتمیم و ذیل براى «مشکلات العلوم» مرحوم پدرش تألیف شده.

6- دیوان صفایى نراقى: همانطور که قبلا ذکر شد مرحوم نراقى به صفایى تخلّص داشته.

و این دیوان غیر از مثنویات اوست که به نام طاقدیس خواهد آمد.

7- رسالة الاجازات. شامل: اجازه‏هاى مرحوم نراقى به شاگردانش و اجازات مشایخش

 8- رساله عملیه (فارسى در عبادات).

9- سیف الامة و برهان الملة: کتابى است فارسى در رد شخصى بنام «هانرى مارتین» معروف به «پادرى» که مسیحى بوده و شبهاتى در دین اسلام وارد کرده که منجر به تألیف‏این کتاب شد. این کتاب دوبار در ایران چاپ شده و در اول آن فهرستى مبسوط به قلم فرزند مصنف ملا محمد نراقى متوفاى 1297 نوشته شده.

10- شرح تجرید الأصول: متن آن از پدرش مى‏باشد. این کتاب در 7 جلد نگارش یافته و شامل همه مباحث علم اصول است.

11- شرح حدیث جسد المیت و انه لا تبلى الا طینته.

12- شرح رساله‏اى در حساب (که متن آن را مرحوم پدرش نوشته است).

13- شرح محصل الهیئة. (متن آن نیز از مرحوم ملا مهدى نراقى پدر مصنف است).

14- طاقدیس. شامل اشعار عرفانى و اخلاقى به سبک مثنوى مولوى و به زبان فارسى لطیف. این کتاب هم اکنون به همت آقاى حسن نراقى به وسیله انتشارات امیر کبیر منتشر مى‏شود.

15- رساله‏اى در عبادات. ظاهرا این کتاب غیر از رساله عملیه‏اى است که نام آن تحت شماره 9 ذکر شد. و مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانى در الذریعه به طور مستقل آن را ذکر کرده است.

16- عوائد الایام من امهات ادلة الاحکام. مشتمل بر 88 عائدة و آخرین عائدة آن در تراجم روات احادیث است و مرحوم شیخ انصارى بر آن حاشیه زده‏اند.

17- القضا و الشهادات.

18- مستند الشیعه فی احکام الشریعة: کتاب فقهى و استدلالى مرحوم نراقى که در شهر کاشان ده سال قبل از وفاتش پایان یافته، یعنى سال 1234 هجرى قمرى.

19- مشکلات العلوم: این کتاب غیر از مشکلات العلوم پدرش و غیر از کتاب خزائن مى‏باشد.

20- مفتاح الاحکام فی اصول الفقه.

21- مفتاح الأصول.

22- مناهج الاحکام: در اصول فقه شامل 2 جلد، جلد اول مباحث الفاظ و جلد دوم در ادله شرعیه.

23- رسالة فی منجزات المریض.

24- وسیلة النجاة: شامل دو رساله: یکى بزرگ و دیگرى کوچک در دو جلد که به در خواست فتحعلیشاه نوشته شده.

25- هدایة الشیعه: رساله‏اى است در فقه.

26- خلاصة المسائل: رساله‏اى است در زمینه مسائل طهارت و صلات.

27- الرسائل و المسائل: فارسى است در جواب سؤالات، در این کتاب از کتابهاى پدرش و از کتاب «کشف الغطاء» تألیف استادش مرحوم شیخ جعفر نجفى مطالبى نقل مى‏کند. این کتاب در دو جلد است. جلد اول آن مسائلى است که فتحعلیشاه قاجار و غیره از او سؤال کرده‏اند و جلد دوم در بیان بعضى از مسائل اصولى و حل بعضى از مشکلات است.

28- معراج السعادة

29- حاشیه اکر ثاؤدوسیوس،

30- جامع المواعظ

31- مناسک حج، (بر اساس دست نویس مرحوم نراقى در مقدمه طاقدیس).

32- الاطعمة و الاشربة: فارسى است

33- تذکرة الاحباب: فارسى است در فقه

34- کتابى در تفسیر.

35- عین الأصول: اولین کتابى است که مرحوم نراقى تألیف نموده.

وفات مرحوم نراقى:

مرحوم نراقى در اثر وباى عمومى، که کاشان و اطراف آن را فرا گرفته بود، در اول شب یکشنبه بیست و سوم ربیع الثانى سال 1245 هجرى قمرى در نراق چشم از جهان فرو بست. جنازه‏اش پیش از دفن به نجف اشرف منتقل و در سمت پشت سر مبارک مولى الموحدین حضرت على بن أبی طالب- صلوات الله و سلامه علیه- در جانب صحن مطهر مرتضوى در کنار قبر پدرش دفن گردید.

 

                                                  رضوان الله تعالی الیه


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


.: Weblog Themes By M a h S k i n:.