منطقه قبا در فاصله شش کیلومترى جنوب مسجد النبى صلى الله علیه و آله واقع است و از نقاط خوش آب و هوا و از مناطق زراعى و پر آب اطراف مدینه به شمار مى‏آید. به همین دلیل نخلستان‏هاى زیادى در قبا وجود داشته و دارد. مردم این منطقه، که به نام طایفه بنو عمرو بن عوف شناخته مى‏شدند، به دلیل واقع شدن قبا در جنوب شهر مدینه و در واقع سر راه مکه به مدینه، نخستین استقبال کنندگان از مهاجرین و نیز شخص رسول خدا صلى الله علیه و آله در وقت هجرت بودند.

پیش از آمدن رسول خدا صلى الله علیه و آله، شمارى از مهاجران که از مکه به مدینه آمدند، به طور موقت در قبا سکونت گزیدند. پس از آن که رسول خدا صلى الله علیه و آله به قبا آمدند، چندروزى در آنجا توقف کرده و آنگاه که خانواده آن حضرت همراه على بن ابى طالب علیه السلام به ایشان پیوستند، راهىِ محلّ اصلى یثرب؛ یعنى جایى که امروزه مسجد النبى صلى الله علیه و آله قرار دارد، شدند.

در چند روزى که پیامبر صلى الله علیه و آله در قبا بود، مسجدى در این ناحیه بنا کرد که طى آن، تنها دیوارى از سنگ‏هاى حرّه بر گرد آن کشیده شد. البته تا زمان توسعه ولید بن عبد الملک مسجد سقف نداشت و اگر هم داشت، از همان شاخه‏هاى خرما بود.

بنا به روایات فراوان، مسجد قبا مصداق آیه ... لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى‏ مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِیهِ ...

 مى‏باشد. این آیه اشاره به این نکته دارد که این مسجد از روز نخست بر پایه تقوا ساخته شد و لذا سزاوار است تا رسول خدا صلى الله علیه و آله در این مسجد نماز بگزارد. به سبب نزول این آیه در شأن مسجد قبا، در آن زمان، مسجد یاد شده را به‏

نام «مسجد التقوى» مى‏شناختند. این آیه در برابر مسجد ضرار نازل شد که برخلاف مسجد قبا که بر پایه «تقوا» ساخته شده بود، مسجد ضرار بر پایه «نفاق و اختلاف» بنا گردید. تعبیر «مِنْ اوَّلِ یَوْمٍ» به معناى همان روز تأسیس مسجد است که با نیت خالص بنا نهاده شد.

همچنین نقل شده است که آیه ... فِیهِ رِجالٌ یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ

 در شأن نمازگزاران مسجد قبا نازل شده است. این آیه در کنار آیاتى که اشاره به اقدام منافقان در ساختن مسجد ضرار دارد، در سوره توبه آمده و مربوط به سال نُهم هجرى، اندکى پیش از جنگ تبوک است.

به هر روى، مسجد قبا نخستین مسجدى است که رسول اللَّه صلى الله علیه و آله آن را بنا کرد. آن حضرت درباره نماز خواندن در مسجد قبا فرمود:

 «مَنْ تَطَهَّرَ فی بَیْتِهِ ثُمَّ أتى‏ مَسْجِدَ قُباء فَصلّى‏ فِیهِ رَکْعَتَیْن کانَ کأجْرِ عُمْرةٍ».

 «کسى که در خانه‏اش وضو بگیرد، آنگاه به مسجد قبا درآید و دو رکعت نماز بگزارد، ثواب یک عمره را برده است.»

در حدیث دیگرى هم آمده است:

 «کانَ النَّبِىُّ صلى الله علیه و آله یَأتِی مَسْجِدَ قُباء راکباً وَ ماشِیاً فَیُصَلّی فِیهِ رَکْعَتَیْن».

 «رسول خدا، گاه پیاده و گاه سواره به مسجد قبا مى‏آمد و دو رکعت نماز در آن مى‏خواند.»

ورود رسول خدا صلى الله علیه و آله را به قبا، دوشنبه، دوازدهم یا چهاردهم ربیع الأول نوشته‏اند.

آن حضرت در این چند روز میهمان کلثوم بن هِدْم بود و در منزل سعد بن خَیْثمه با مردم نماز مى‏خواند.

 

 

 

 

 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


.: Weblog Themes By M a h S k i n:.