عرفات، نام منطقه وسیعى است با مساحت حدود 18 کیلومتر مربع، در شرق مکه، اندکى متمایل به جنوب، در میان راه طائف و مکه. این منطقه به وسیله کوه‏هایى که به شکل نیم دایره در اطرافش قرار دارد، مشخص شده است.

حجّاج بیت اللَّه الحرام در روز عرفه؛ یعنى نهم ذى حجه، از ظهر تا مغرب شرعى در این منطقه حضور مى‏یابند و در اصطلاح فقهى، این حضور «وقوف» نامیده مى‏شود.

اهمیت حضور در عرفات تا آنجاست که گفته‏اند: «الْحَجُّ عَرَفَة» یا «الحَجُّ عرفات».

 این وقوف یکى از ارکان حج تمتّع است و در صورت عدم تحقق آن، حج محقق نمى‏شود.

این تأکید قدرى هم به خاطر تحریض قریش بر وقوف در عرفات بود؛ زیرا آنان که خود را طایفه برگزیده مى‏دانستند و به اصطلاح اهل حُمْس یا تشدد در دیندارى و اهل حرم معرفى مى‏کردند، خود را بى‏نیاز از وقوف در عرفات مى‏دیدند. این در حالى بود که رسول خدا صلى الله علیه و آله این برخورد آنان را نادرست دانست و خود در حجّة الوداع، در عرفات وقوف کرد.

عرفات در خارج از محدوده حرم است و وقوف در آن؛ یعنى بیرون رفتن حاجى از محدوده حرم و بازگشت به درون حرم تفسیر شده است. در ادوار مختلف تاریخى و تا به امروز اطراف عرفات را با علائم و تابلو به طور دقیق مشخص کرده‏اند. در باره نامگذارى این منطقه به عرفات، چهار نکته گفته‏اند:

1- وقتى جبرئیل مراسم حج را به آدم علیه السلام یا به ابراهیم خلیل علیه السلام آموخت، در پایان به او گفت: «عَرَفْت؟» آیا شناختى؟                        

2- آدم و حوّا، در این منطقه یکدیگر را شناختند (: تَعارَفا) و باز یافتند.

3- عرفات از آن رو به این نام شناخته شد که مردم در آنجا به گناهان خود اعتراف مى‏کنند. در روایتى از امام صادق علیه السلام نقل شده است که در باره نامگذارى عرفات فرمودند:جبرئیل در ظهر عرفه از ابراهیم پرسید: اى ابراهیم، به گناهان خود اعتراف کن و مناسک را بشناس. عرفات را به خاطر این سخن جبرئیل که گفت: «اعْترف»؛ عرفات نامیدند.

4- برخى هم عرفه را به معناى کوه گرفته‏اند.

در شمال شرقى عرفات، «جبل الرحمة» قرار دارد. این کوه مستقل از کوه‏هایى است که منطقه را در حصار خود گرفته‏اند. در قرن ششم هجرى، جمال الدین اصفهانى وزیر موصل و شام، از پایین تا بالاى کوه را پله ساخت تا صعود به آن آسان شود. گفتنى است در فقه شیعه، در زمان وقوف که در روز نهم ذى حجه از ظهر شرعى تا مغرب شرعى است- صعود به کوه عرفه کراهت دارد.

روایت شده است که رسول خدا صلى الله علیه و آله خطبه حجّة الوداع را بر فراز این کوه ایراد کرد. در گذشته مسجد کوچکى با نام «مسجد الصخرات» در پایین کوه بوده که گفته‏اند آنجا محل ایراد خطبه توسط رسول خدا صلى الله علیه و آله بوده است.

این خطبه از اهمیت بسیارى برخوردار بوده و حاوى چندین نکته مهم است؛ از جمله:

1- لزوم رعایت حرمت مال و جان یکدیگر.

2- رعایت حرمت ماه‏هاى حرام و از بین بردن تغییراتى که در ماه‏هاى سال براى جابجایى ماه‏هاى حرام انجام مى‏دادند.

3- بازگرداندن امانت مردم در نزد هر کسى که هست.

4- لغو ربا و طلب‏هاى رَبَوى.

5- لغو حقوق مربوط به خون‏هایى که در جاهلیت ریخته شده است.

6- رعایت حقوق متقابل همسران به ویژه رعایت حقوق زنان توسّط مردان.

در روایات، تأکید زیادى بر بخشش گناهانِ افراد حاضر در عرفات در روز عرفه شده است. امام على علیه السلام مى‏گوید: به رسول خدا صلى الله علیه و آله گفته شد: کدام گروه از اهل عرفات، جرمشان بزرگتر است؟ حضرت فرمود: «الَّذِی یَنْصَرِفُ مِنْ عَرَفَاتٍ وَ هُوَ یَظُنُّ أَنَّهُ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ»؛

 «کسى که از عرفات بر مى‏گردد و گمان مى‏برد که مورد بخشش قرار نگرفته است.» امام صادق علیه السلام در شرح این سخن فرمودند: مقصود کسى است که از رحمت خداوند عزّ و جل مأیوس است. «2»

 

 

 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


.: Weblog Themes By M a h S k i n:.